نمونه درخواست اجراییه چک؛ متن کامل و راهنمای تنظیم حقوقی

نمونه درخواست اجراییه چک؛ متن کامل و راهنمای تنظیم حقوقی

درخواست صدور اجراییه چک بر اساس ماده 23 قانون صدور چک، سریع ترین و کم هزینه ترین راه قانونی برای وصول وجه چک برگشتی است. در این روش، دارنده چک بدون نیاز به طی مراحل طولانی دادرسی و اثبات بدهی در دادگاه، تنها با ارائه اصل چک و گواهی عدم پرداخت دارای کد رهگیری از بانک، از دادگاه حقوقی تقاضای صدور…

انتشار
به روزرسانی
گارگروه نویسنده سایت 0 نظر
فهرست مطلب 26 بخش

درخواست صدور اجراییه چک بر اساس ماده 23 قانون صدور چک، سریع ترین و کم هزینه ترین راه قانونی برای وصول وجه چک برگشتی است. در این روش، دارنده چک بدون نیاز به طی مراحل طولانی دادرسی و اثبات بدهی در دادگاه، تنها با ارائه اصل چک و گواهی عدم پرداخت دارای کد رهگیری از بانک، از دادگاه حقوقی تقاضای صدور اجراییه می کند. پس از صدور، به صادرکننده 10 روز مهلت داده می شود تا بدهی را پرداخت کند. در صورت عدم پرداخت، دارنده چک می تواند بلافاصله درخواست توقیف اموال و حتی حکم جلب صادرکننده را طبق قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی دریافت نماید. توجه داشته باشید که در این روش فقط اصل مبلغ چک و حق الوکاله قانونی قابل مطالبه است و برای دریافت خسارت تاخیر تادیه باید دادخواست حقوقی جداگانه ای ثبت کنید.

اجراییه چک چیست و چرا سریع ترین راه وصول مطالبات است

چک در نظام حقوقی ایران یک سند تجاری و لازم الاجرا محسوب می شود. این ویژگی متمایز به دارنده چک این امکان را می دهد که بدون درگیر شدن در پیچیدگی های یک دعوای حقوقی کامل، مستقیماً از مرجع قضایی تقاضای صدور اجراییه کند. اجراییه در واقع دستوری اداری و قضایی است که به موجب آن، از صادرکننده چک خواسته می شود ظرف مهلت قانونی مشخص، وجه چک را پرداخت نماید و در غیر این صورت، اموال وی برای وصول طلب توقیف خواهد شد.

انتخاب روش اجراییه مستقیم چک، مزایای قابل توجهی را برای دارنده چک به همراه دارد که آن را از سایر روش های وصول مطالبات متمایز می کند. اصلی ترین مزیت این روش، سرعت بی سابقه آن در مقایسه با طرح دعوای حقوقی مطالبه وجه چک است. در فرآیند اجراییه، نیازی به طی مراحل طولانی رسیدگی، تبادل لوایح، جلسات دادرسی متعدد و صدور حکم بدوی و تجدیدنظر نیست. همین امر زمان وصول مطالبات را به شکل چشمگیری کاهش می دهد.

علاوه بر سرعت، هزینه های مربوط به فرآیند اجراییه چک، از جمله هزینه دادرسی، نسبت به هزینه های طرح دعوای حقوقی که ممکن است شامل حق الوکاله های بالاتر و هزینه های کارشناسی متعدد باشد، کمتر است. همچنین، در صورت احراز تمامی شرایط قانونی، مرجع قضایی بدون نیاز به برگزاری جلسه دادرسی و شنیدن دفاعیات طرفین، دستور صدور اجراییه را صادر می کند. پس از صدور و ابلاغ اجراییه و در صورت عدم پرداخت وجه چک توسط صادرکننده در مهلت مقرر، دارنده چک می تواند بلافاصله تقاضای توقیف اموال بدهکار را مطرح کند که فشار مؤثری بر صادرکننده چک وارد می آورد.

هشدار حقوقی مهم:

درخواست صدور اجراییه فقط علیه صاحب حساب و صادرکننده چک امکان پذیر است. شما نمی توانید از طریق این روش مستقیماً علیه ظهرنویس یا ضامن چک اقدام کنید. برای مطالبه وجه از ظهرنویس یا ضامن، باید دعوای حقوقی جداگانه ای را در دادگاه مطرح نمایید.

شرایط لازم برای درخواست اجراییه چک طبق ماده 23

برای اینکه یک چک قابلیت صدور اجراییه مستقیم را داشته باشد، باید مجموعه ای از شرایط شکلی و ماهوی به طور همزمان محقق شوند. عدم رعایت هر یک از این شرایط می تواند منجر به رد درخواست توسط دادگاه شود.

شرایط شکلی چک

  • عدم درج شرط در متن چک: پرداخت وجه چک نباید مشروط به تحقق شرطی باشد و این موضوع نباید در متن چک قید شده باشد. اگر در چک عباراتی مانند پس از انجام تعهد یا مشروط به تایید ناظر نوشته شده باشد، چک از شمول ماده 23 خارج می شود.
  • عدم تضمینی بودن چک: در متن چک نباید ذکر شده باشد که چک بابت ضمانت یا تضمین انجام معامله صادر شده است. چک های تضمینی فاقد قابلیت صدور اجراییه مستقیم هستند.
  • عدم شمول ماده 14 قانون صدور چک: گواهی عدم پرداخت نباید به دلایلی مانند مفقودی، سرقت، جعل، کلاهبرداری، خیانت در امانت یا سایر جرائم مندرج در ماده 14 قانون صدور چک صادر شده باشد. اگر بانک به دلیل دستور عدم پرداخت صادرکننده (موضوع ماده 14) گواهی صادر کرده باشد، امکان صدور اجراییه وجود ندارد.
  • درج کامل اطلاعات: چک باید تمامی اطلاعات ضروری از جمله تاریخ صدور، تاریخ سررسید، مبلغ به عدد و حروف، و امضای صادرکننده را به صورت کامل و خوانا داشته باشد.

شرایط ماهوی و مدارک اثباتی

  • گواهی عدم پرداخت با کد رهگیری: مهم ترین و اساسی ترین مدرک برای درخواست اجراییه، گواهی عدم پرداخت است که توسط بانک محال علیه صادر می شود. این گواهی باید حتماً دارای کد رهگیری باشد تا امکان استعلام صحت و اصالت آن برای مراجع قضایی فراهم شود.
  • ذکر علت عدم پرداخت در گواهی: در گواهی عدم پرداخت، بانک موظف است علت دقیق برگشت چک را قید کند. دلایلی مانند کسری موجودی یا عدم تطابق امضا باید به وضوح در این گواهی درج شده باشند.

نکته تخصصی در مورد چک های صیادی:

با اجرای قانون جدید صدور چک و لزوم ثبت چک ها در سامانه صیاد، چک های صیادی از مزایای ویژه ای در فرآیند اجراییه برخوردار شده اند. این چک ها به دلیل ثبت اطلاعات کامل صادرکننده و ذینفع در سامانه مرکزی، فرآیند صدور اجراییه را به مراتب ساده تر و سریع تر کرده اند و دادگاه ها می توانند به راحتی از اطلاعات اعتباری صادرکننده در این سامانه استفاده کنند.

مدارک مورد نیاز برای ثبت درخواست اجراییه چک

برای جلوگیری از هرگونه مشکل یا تاخیر در فرآیند رسیدگی، آماده سازی دقیق و کامل مدارک زیر الزامی است. نقص در هر یک از این مدارک می تواند منجر به اخطار رفع نقص یا رد درخواست شود.

عنوان مدرک توضیحات و نکات حیاتی
اصل چک برگشتی مهم ترین مدرک است. بدون ارائه اصل چک، درخواست اجراییه مورد پذیرش قرار نخواهد گرفت. دادگاه باید از اصالت فیزیکی چک اطمینان حاصل کند.
گواهی عدم پرداخت بانکی باید دارای کد رهگیری، مهر و امضای بانک، تاریخ دقیق برگشت و علت مشخص عدم پرداخت باشد. کپی برابر با اصل آن باید ضمیمه شود.
مدارک شناسایی خواهان شامل اصل و کپی کارت ملی و شناسنامه دارنده چک. برای اشخاص حقوقی، کپی روزنامه رسمی، آخرین آگهی تغییرات و مدارک شناسایی نماینده قانونی الزامی است.
مشخصات کامل خوانده اطلاعات دقیق هویتی، کد ملی و آدرس دقیق صادرکننده چک برای ابلاغ الکترونیکی اجراییه از طریق سامانه ثنا ضروری است.
وکالت نامه (در صورت وجود) اگر فرآیند توسط وکیل پیگیری می شود، ارائه اصل وکالت نامه رسمی که در دفاتر اسناد رسمی یا دفاتر خدمات قضایی تنظیم شده باشد، لازم است.

مراحل گام به گام ثبت و پیگیری اجراییه چک

فرآیند درخواست و پیگیری اجراییه چک، مسیری مشخص و دارای مراحل معین است. آگاهی از این گام ها به دارنده چک کمک می کند تا با آمادگی کامل و بدون سردرگمی، به احقاق حق خود بپردازد.

گام اول: ثبت نام در سامانه ثنا

نقطه آغاز این مسیر، اطمینان از ثبت نام در سامانه ثنا (سامانه ابلاغ الکترونیک قضایی) است. تمامی ابلاغ ها و مکاتبات از طریق این سامانه انجام می شود. اگر قبلاً ثبت نام نکرده اید، باید ابتدا به یکی از دفاتر خدمات قضایی مراجعه کرده و کد کاربری و رمز عبور خود را دریافت کنید.

گام دوم: مراجعه به دفاتر خدمات قضایی الکترونیک

با در دست داشتن اصل مدارک ذکر شده در بخش قبل، به یکی از دفاتر خدمات قضایی الکترونیک مراجعه کنید. در این دفاتر، درخواست اجراییه چک به صورت سیستمی و الکترونیکی ثبت می شود. مسئول دفتر مدارک شما را بررسی اولیه کرده، اسکن می کند و فرم درخواست را تکمیل می نماید. دقت در ورود اطلاعات چک، مبلغ و مشخصات طرفین در این مرحله بسیار حیاتی است.

گام سوم: بررسی توسط مرجع قضایی و صدور دستور

پس از ثبت درخواست، پرونده به شعبه دادگاه حقوقی مربوطه (معمولاً دادگاه محل اقامت خوانده یا محل صدور چک) ارجاع می شود. قاضی شعبه، مدارک و منضمات پرونده را مورد بررسی قرار می دهد تا از احراز تمامی شرایط قانونی برای صدور اجراییه اطمینان حاصل کند. اگر شرایط فراهم باشد، قاضی دستور صدور اجراییه را صادر می کند. این مرحله معمولاً بدون نیاز به تشکیل جلسه دادرسی انجام می شود.

گام چهارم: ابلاغ اجراییه به صادرکننده چک

پس از صدور دستور اجراییه توسط دادگاه، این دستور از طریق سامانه ثنا به صادرکننده چک ابلاغ می شود. ابلاغ از طریق سامانه ثنا، ابلاغ قانونی و معتبر محسوب می شود. تاریخ ابلاغ، مبدأ محاسبه مهلت های قانونی بعدی خواهد بود.

گام پنجم: مهلت ده روزه برای پرداخت یا اعتراض

بر اساس قانون، صادرکننده چک از تاریخ ابلاغ اجراییه، 10 روز مهلت دارد تا وجه چک را پرداخت کند، با دارنده چک به توافق برسد یا مالی برای توقیف معرفی نماید. در این مهلت، صادرکننده می تواند به اجراییه اعتراض کند، اما این اعتراض به خودی خود عملیات اجرایی را متوقف نمی کند، مگر اینکه دادگاه با دریافت تامین مناسب، قرار توقف عملیات اجرایی صادر کند.

گام ششم: اقدامات اجرایی و توقیف اموال

اگر صادرکننده چک ظرف مهلت 10 روزه، وجه چک را پرداخت نکند، دارنده چک می تواند درخواست «توقیف اموال» را مطرح کند. در این مرحله، خواهان باید اموال و دارایی های صادرکننده چک را به اجرای احکام دادگاه معرفی کند. این اموال می تواند شامل حساب های بانکی، خودرو، ملک، سهام یا حقوق و مزایا باشد. اجرای احکام پس از بررسی، دستور توقیف اموال را صادر می کند.

نمونه متن درخواست صدور اجراییه چک

داشتن یک نمونه فرم درخواست اجراییه چک و درک صحیح از نحوه تکمیل آن، از اهمیت بالایی برخوردار است. متن زیر یک نمونه استاندارد و حقوقی است که می توانید با جایگذاری اطلاعات خاص پرونده خود، از آن استفاده کنید.

بسمه تعالی

ریاست محترم دادگاه عمومی حقوقی شهرستان [نام شهرستان]

با سلام و احترام،

به استحضار می رساند اینجانب [نام و نام خانوادگی خواهان] به کد ملی [کد ملی خواهان]، دارنده یک فقره چک به شماره [شماره چک] عهده بانک [نام بانک] شعبه [نام شعبه] به مبلغ [مبلغ به ریال] ریال، صادره از سوی خوانده محترم آقای/خانم/شرکت [نام و نام خانوادگی یا نام شرکت خوانده] به کد ملی/شناسه ملی [کد ملی یا شناسه خوانده] می باشم.

با توجه به اینکه چک مذکور در تاریخ [تاریخ سررسید] سررسید شده و متاسفانه به دلیل عدم کفایت موجودی، منجر به صدور گواهی عدم پرداخت به شماره [شماره گواهی] و کد رهگیری [کد رهگیری] در تاریخ [تاریخ برگشت] از سوی بانک محال علیه گردیده است، و با عنایت به اینکه:

الف) وصول چک منوط به تحقق شرطی نشده است.

ب) چک بابت تضمین انجام معامله یا تعهد نمی باشد.

ج) گواهی عدم پرداخت به دلایل مندرج در ماده 14 قانون صدور چک صادر نشده است.

لذا با استناد به ماده 23 الحاقی به قانون صدور چک مصوب 1397، از آن مقام محترم تقاضای صدور اجراییه نسبت به اصل مبلغ مندرج در چک و حق الوکاله وکیل مطابق با تعرفه قانونی را دارم.

مدارک و منضمات: 1- رونوشت مصدق چک 2- رونوشت مصدق گواهی عدم پرداخت با کد رهگیری 3- کپی برابر با اصل کارت ملی و شناسنامه خواهان.

با تجدید احترام

نام و نام خانوادگی خواهان
امضا و تاریخ

نکته حیاتی در تکمیل فرم:

در بخش خواسته، صرفاً اصل وجه چک و حق الوکاله قانونی را ذکر کنید. مطالبه خسارت تأخیر تأدیه یا سایر خسارات از طریق درخواست اجراییه مستقیم امکان پذیر نیست و درج آن ممکن است به رد درخواست یا اخطار رفع نقص منجر شود.

هزینه های قانونی درخواست اجراییه چک در سال 1405

هر فرآیند قانونی، مستلزم پرداخت هزینه هایی است که اطلاع از آن ها پیش از آغاز کار، به مدیریت مالی و تصمیم گیری صحیح کمک شایانی می کند. فرآیند درخواست اجراییه چک نیز شامل چندین نوع هزینه می شود.

  • هزینه دادرسی: این هزینه بر اساس تعرفه های قانونی مصوب و متناسب با مبلغ چک محاسبه می شود. درخواست صدور اجراییه دعوا محسوب نمی شود و هزینه دادرسی آن به مراتب کمتر از طرح دعوای حقوقی مطالبه وجه چک است. این مبلغ باید در هنگام ثبت درخواست در دفاتر خدمات قضایی پرداخت شود.
  • حق الوکاله وکیل: در صورتی که دارنده چک تصمیم بگیرد فرآیند اجراییه را از طریق وکیل حقوقی پیگیری کند، باید حق الوکاله وکیل را نیز پرداخت نماید. این مبلغ بر اساس توافق بین موکل و وکیل یا تعرفه قانونی تعیین می شود.
  • هزینه های اجرایی و کارشناسی: در صورت نیاز به توقیف و ارزیابی اموال صادرکننده چک (مانند ملک یا خودرو)، هزینه های مربوط به کارشناسی رسمی دادگستری و همچنین درصدی از مبلغ فروش به عنوان هزینه اجرای حکم توسط مرجع قضایی اخذ می شود.

لازم به ذکر است که در صورت وصول موفقیت آمیز وجه چک، تمامی هزینه های دادرسی، کارشناسی و اجرای حکم، به عنوان خسارات دادرسی، از صادرکننده چک قابل مطالبه و وصول خواهد بود. این هزینه ها در نهایت از بدهکار اخذ می شود، اما دارنده چک در ابتدا باید آن ها را پرداخت کند.

نکات حقوقی حیاتی و اشتباهات رایج

آیا می توان خسارت تاخیر تادیه را در اجراییه مطالبه کرد؟

پاسخ صریح و روشن قانون، خیر است. مستند به قانون و رویه قضایی، در این مرحله و از طریق اجراییه مستقیم چک، صرفاً اصل وجه چک و حق الوکاله طبق تعرفه قانونی قابل مطالبه است. برای مطالبه خسارت تاخیر تادیه از تاریخ سررسید چک تا زمان وصول، دارنده چک باید پس از یا همزمان با اجراییه، یک دادخواست حقوقی جداگانه با خواسته مطالبه خسارت تاخیر تادیه به دادگاه تقدیم نماید.

اعتراض صادرکننده چک به اجراییه و سرنوشت پرونده

چنانچه صادرکننده چک ظرف مهلت 10 روزه ابلاغ اجراییه، به آن اعتراض کند (مثلاً ادعا کند چک بابت تضمین بوده یا وجه آن قبلاً پرداخت شده است)، پرونده وارد مرحله دادرسی می شود. نکته بسیار مهم این است که صرف طرح اعتراض، عملیات اجرایی را متوقف نمی کند. تنها در صورتی که مرجع قضایی ظن قوی به بی حقی دارنده چک داشته باشد یا ادامه اجرا موجب ورود ضرر جبران ناپذیر شود، می تواند با دریافت تامین مناسب از صادرکننده، قرار توقف عملیات اجرایی صادر کند.

چک های قدیمی و شمول ماده 23

با اصلاحات جدید قانون صدور چک، عمدتاً چک های صیادی مشمول مزایای کامل ماده 23 هستند. با این حال، چک های قدیمی که پیش از لازم الاجرا شدن سامانه صیاد صادر شده اند، نیز در صورتی که دارای گواهی عدم پرداخت با کد رهگیری باشند و شرایط شکلی (عدم شرط و تضمین) را داشته باشند، می توانند قابلیت اجراییه مستقیم داشته باشند. توصیه می شود برای چک های قدیمی حتماً با یک وکیل مشورت شود تا از بهترین مسیر قانونی اطمینان حاصل گردد.

عملکرد در صورت داشتن چندین حساب خالی توسط صادرکننده

گاهی ممکن است صادرکننده چک دارای چندین حساب بانکی باشد که همگی خالی هستند. در چنین شرایطی، دارنده چک می تواند به اجرای احکام دادگاه، تمام شماره حساب های بانکی شناسایی شده از صادرکننده را معرفی کند تا دستور استعلام و توقیف وجه موجود در آن ها صادر شود. حتی اگر موجودی حساب ها کم باشد، می توان مبالغ موجود را توقیف کرد. همچنین می توان همزمان درخواست توقیف سایر اموال منقول و غیرمنقول را نیز مطرح کرد.

سوالات متداول

1. مهلت قانونی برای درخواست اجراییه چک چقدر است؟

قانون مهلت خاصی را برای درخواست اجراییه چک تعیین نکرده است و دارنده چک می تواند در هر زمانی پس از دریافت گواهی عدم پرداخت، اقدام به ثبت درخواست نماید. با این حال، توصیه می شود برای جلوگیری از انتقال اموال توسط بدهکار، این اقدام در اسرع وقت انجام شود.

2. اگر صادرکننده چک فوت کرده باشد، چگونه می توان اجراییه گرفت؟

در صورت فوت صادرکننده چک، درخواست اجراییه باید علیه ورثه قانونی او مطرح شود. در این حالت، باید گواهی انحصار وراثت متوفی ارائه گردد و اجراییه علیه تمامی ورثه به نسبت سهم الارث آن ها صادر و ابلاغ می شود.

3. آیا درخواست صدور اجراییه چک نیاز به حضور فیزیکی در دادگاه دارد؟

خیر. کل فرآیند ثبت درخواست از طریق دفاتر خدمات قضایی الکترونیک انجام می شود و رسیدگی به آن نیز توسط قاضی به صورت غیرترافعی و بدون تشکیل جلسه دادرسی صورت می گیرد. ابلاغ ها نیز از طریق سامانه ثنا انجام می شود.

4. تفاوت اجراییه ماده 23 با اجراییه از طریق اداره ثبت چیست؟

در اجراییه ماده 23 قانون صدور چک، می توان اعمال قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی را درخواست نمود و در صورت عدم شناسایی اموال، حکم جلب متعهد را گرفت. اما در اجراییه ثبتی، امکان اخذ حکم جلب میسر نمی باشد و در صورت عدم شناسایی اموال، پرونده مسکوت و وصول نشده باقی خواهد ماند.

5. اگر چک پس از صدور گواهی عدم پرداخت به شخص دیگری منتقل شود، آیا منتقل الیه می تواند درخواست اجراییه دهد؟

بله، اگر انتقال چک پس از صدور گواهی عدم پرداخت به صورت قانونی و با ثبت در سامانه صیاد انجام شده باشد، دارنده جدید چک می تواند درخواست صدور اجراییه نماید، هرچند در این حالت حق شکایت کیفری از دارنده جدید سلب می گردد.

جمع بندی نهایی

درخواست اجراییه چک، یکی از قدرتمندترین و سریع ترین ابزارهای قانونی است که دارنده چک برگشتی می تواند برای احقاق حق و وصول مطالبات خود از آن بهره ببرد. این مسیر، با تکیه بر سند لازم الاجرا بودن چک، فرصتی بی نظیر برای دارندگان چک فراهم می کند تا بدون نیاز به دادرسی های طولانی، مستقیم به مرحله اجرا و توقیف اموال بدهکار وارد شوند. با این حال، موفقیت در این فرآیند، کاملاً وابسته به دقت در آماده سازی مدارک، آگاهی از شرایط قانونی و رعایت تمامی جزئیات ذکر شده در این راهنما است. اطمینان از عدم وجود شروط یا عبارات تضمینی در متن چک و داشتن گواهی عدم پرداخت با کد رهگیری، کلید اصلی ورود موفقیت آمیز به این فرآیند حقوقی است.