باور رایجی هست که می گوید فیلم خارجی را با زیرنویس فارسی ببینید تا لیسنینگ تان قوی شود. حقیقت ساده تر و کمی تلخ تر است: با زیرنویس فارسی، چشم شما فیلم را می خواند و گوش تان فقط تماشاگر پشت پنجره است.
اگر دنبال فیلم برای لیسنینگ آیلتس هستید، مسئله فقط «چه فیلمی» نیست؛ «چطور دیدن» هم هست. در این نوشته هفت فیلم واقعی، با لهجه، سطح و یک تمرین مشخص برای هر کدام، و در آخر روشی سه مرحله ای برای تماشا آمده است.
چرا زیرنویس فارسی گوش را تنبل می کند
مغز آدم صرفه جوست. وقتی متن فارسی روی صفحه است، گوش را کنار می گذارد و از مسیر راحت تر، یعنی خواندن، معنی را می گیرد. پایان فیلم می گویید «فهمیدم»، اما واقعیت این است که فارسی خوانده اید، نه انگلیسی شنیده اید.
آزمون حوصلهٔ این بازی را ندارد. در لیسنینگ آیلتس فایل صوتی را فقط یک بار می شنوید و هیچ زیرنویسی در کار نیست. تمرینی که بدون فشار شنیدن انجام شده باشد، روز آزمون کمک زیادی نمی کند. به همین دلیل بهترین فیلم برای لیسنینگ آیلتس فیلمی است که آن را بدون تکیه به متن فارسی ببینید و در جاهایی که نفهمیدید، دوباره برگردید.
یک تعبیر ساده هم هست: زیرنویس فارسی مثل چرخ های کمکی دوچرخه است. برای هفتهٔ اول بد نیست، اما اگر هیچ وقت برش ندارید، تعادل یاد نمی گیرید. هدف این است که در گام بعد، زیرنویس انگلیسی و بعد هیچ زیرنویسی نداشته باشید.
آیلتس چه لهجه هایی می گذارد جلوی گوشتان
لیسنینگ آیلتس چهار بخش دارد: دو بخش دربارهٔ موقعیت های روزمره (گفت وگو و سخنرانی کوتاه) و دو بخش در فضای آموزشی، آخری معمولاً یک سخنرانی دانشگاهی. صفحهٔ رسمی قالب آزمون لیسنینگ می گوید فایل ها لهجه های متنوعی دارند؛ بریتانیایی، استرالیایی و نیوزیلندی و آمریکای شمالی از جمله شان اند.
پس اگر همهٔ فیلم هایی که می بینید آمریکایی اند، گوش شما فقط یک لهجه را تمرین می کند. فهرست زیر عمداً متنوع انتخاب شده است: یک فیلم بریتانیایی روشن، یکی با لهجهٔ استرالیایی، یکی با لهجهٔ نیوزیلندی و چند فیلم آمریکایی.
یادداشتی دربارهٔ فیلم و سریال هایی برای تقویت لیسنینگ و اسپیکینگ آیلتس هم فهرست دیگری از انتخاب ها دارد؛ اگر این هفت تا را دیدید و بیشتر خواستید، می توانید آن را هم نگاه کنید.
برای استفاده از این فهرست، لازم نیست از اول تا آخر بروید. اگر لیسنینگ نقطهٔ ضعف شماست، با Paddington و Inside Out شروع کنید و کم کم به فیلم های تندتر برسید. اگر تلفظ و لهجه برایتان مسئله است، The King’s Speech و Notting Hill بهتر جواب می دهند. هر انتخابی که کردید، فیلم برای لیسنینگ آیلتس زمانی کار می کند که پیوسته و با تمرین دیده شود، نه یک بار و به عنوان تفریح.
هفت فیلم، هفت تمرین
هر کارت چهار چیز دارد: لهجه و سطح، یک تمرین مشخص و یک نکتهٔ شنیدن. «سطح» را با احتیاط بخوانید؛ برداشت من است و بسته به سرعت تماشاگر و آشنایی اش با فیلم فرق می کند. اگر فیلمی را قبلاً دیده اید، همان بهتر است، چون حواس تان به داستان نمی رود و گوش آزاد می ماند.
Paddington (۲۰۱۴)؛ لهجهٔ بریتانیایی ملایم
لهجه و سطح: انگلیسی بریتانیایی روشن و با وضوح بالا، سطح متوسط. خانواده ای در لندن، یک خرس و دیالوگ های کوتاه؛ برای شروع بهتر از اغلب فیلم های جدی است.
تمرین: یک صحنهٔ سه دقیقه ای را انتخاب کنید و جمله ها را با فاصلهٔ یک ثانیه از صدا تکرار کنید. به این کار shadowing می گویند و ریتم جمله را بدون زور به زبانتان می دهد.
نکتهٔ شنیدن: در انگلیسی بریتانیایی استاندارد، «a» در کلماتی مثل bath کشیده تر از آمریکایی تلفظ می شود و «t» وسط کلمه ها شفاف تر است. این تفاوت ها را در حین تماشا پیدا کنید و کنار هم یادداشت کنید؛ گوش تان کم کم عادت می کند.
The Intern (۲۰۱۵)؛ محیط کار آمریکایی
لهجه و سطح: انگلیسی آمریکایی در دفتر کار، سطح متوسط. جلسه ها، ایمیل ها و گفت وگوهای ساده، بدون ادبیات پیچیده.
تمرین: یک صحنهٔ جلسه را ببینید و فقط نام ها، عددها و تصمیم ها را یادداشت کنید، درست مثل یادداشت برداری در بخش گفت وگوی لیسنینگ. بعد با دیدن دوبارهٔ صحنه صحت یادداشت هایتان را بسنجید.
نکتهٔ شنیدن: در گفت وگوهای محیط کار دنبال کلمه های تکرارشونده بگردید؛ فعل هایی مثل schedule، review و follow up معمولاً با ریتم سریع و بدون تأکید گفته می شوند. وقتی ریتم را بشناسید، روز آزمون کمتر غافلگیر می شوید.
Lion (۲۰۱۶)؛ استرالیایی و سرعت متوسط
لهجه و سطح: بخش تاسمانیا لهجهٔ استرالیایی دارد و شخصیت ها هم انگلیسی با لهجهٔ هندی صحبت می کنند. سطح متوسط تا بالا.
تمرین: دو دقیقه از یک صحنهٔ گفت وگوی خانوادگی را با کاغذ ببینید و جمله ها را املا کنید. بعد با زیرنویس انگلیسی بسنجید کدام کلمه ها را غلط شنیده اید.
نکتهٔ شنیدن: واکه ها در انگلیسی استرالیایی گاهی با نسخهٔ آمریکایی فرق می کنند؛ day ممکن است برای گوش تازه کار شبیه «دای» بیاید. اگر بخشی را سه بار شنیدید و هنوز نفهمیدید، آن را یادداشت کنید و بعد با زیرنویس مقایسه کنید.
Hunt for the Wilderpeople (۲۰۱۶)؛ نیوزیلندی با طنز
لهجه و سطح: لهجهٔ نیوزیلندی، که آیلتس هم از آن استفاده می کند. سطح بالا؛ اگر در اولین بار نیمی از جمله ها را نفهمیدید، شما تنها نیستید.
تمرین: بدون زیرنویس ببینید و پنج کلمه را بنویسید که تلفظشان شما را غافلگیر کرد. بعد با زیرنویس انگلیسی بررسی کنید. این تمرین به گوش نشان می دهد صدای e و i در این لهجه چقدر جابه جا می شود.
نکتهٔ شنیدن: این فیلم تند و عامیانه است. اگر خسته شدید، فقط ده دقیقهٔ اول را کامل تمرین کنید و بقیه را برای تماشای ساده نگه دارید؛ تمرین کوتاه ولی دقیق، از دو ساعت تماشای مبهم بهتر است.
Inside Out (۲۰۱۵)؛ آمریکایی ساده و واضح
لهجه و سطح: انگلیسی آمریکایی ساده، با جمله های کوتاه و موضوع احساسات. سطح مبتدی تا متوسط. کارتون است، اما به خاطر موضوع هیچ وقت کودکانه نمی شود.
تمرین: بعد از تماشا، دربارهٔ لحظه ای که ترکیب شادی و غم داشته اید دو دقیقه حرف بزنید و ضبط کنید. این تمرین قالب بخش دوم اسپیکینگ را شبیه سازی می کند؛ در صفحهٔ قالب اسپیکینگ British Council می بینید که آنجا یک دقیقه فکر و دو دقیقه صحبت دارید.
نکتهٔ شنیدن: نام شخصیت ها خودشان واژه های احساس اند: Joy، Sadness، Fear، Anger و Disgust. با همین پنج کلمه شروع کنید و هر بار که فیلم یکی را به کار می برد، یک خط روی کاغذ بکشید.
The King’s Speech (۲۰۱۰)؛ بریتانیایی رسمی
لهجه و سطح: انگلیسی بریتانیایی رسمی و کمی قدیمی تر، سطح بالا. جمله ها بلند و ساختارمند است و تلفظ را به خوبی نشان می دهد.
تمرین: یک دقیقه از روایت یا سخنرانی را انتخاب کنید و جاهای مکث و کلمه های تأکیدی را علامت بزنید. بعد همان را با همان ریتم بخوانید. این تمرین برای سخنرانی های دانشگاهی بخش آخر لیسنینگ هم خوب است.
نکتهٔ شنیدن: چون موضوع فیلم خود گفتار است، فرصت خوبی برای دیدن نقش مکث، تنفس و تأکید در یک جمله دارید. به جمله هایی که با مکث شروع می شوند و جمله هایی که پشت سر هم می آیند توجه کنید.
Notting Hill (۱۹۹۹)؛ بریتانیایی و آمریکایی کنار هم
لهجه و سطح: یک کتاب فروش بریتانیایی و یک بازیگر آمریکایی؛ دو لهجه در یک گفت وگو. سطح متوسط به بالا، با طنز و کنایه که شنیدنش تمرین خوبی است.
تمرین: بعد از تماشا، دربارهٔ موضوعی مثل «آیا شهرت آدم ها را عوض می کند؟» پنج دقیقه با خودتان گفت وگو کنید؛ بخش سوم اسپیکینگ همین طور با پرسش های کلی تر ادامه پیدا می کند.
نکتهٔ شنیدن: وقتی دو نفر با دو لهجه حرف می زنند، به کلمه ای که یک بار آمریکایی و یک بار بریتانیایی شنیدید دقت کنید. همین مقایسه، گوش را برای فایل هایی آماده می کند که چند لهجه را پشت سر هم می آورند.
روش سه مرحله ای تماشا
فیلم را یک بار از اول تا آخر نبینید و تمام. یک صحنهٔ پنج دقیقه ای را سه بار و سه جور ببینید. این روش بیست دقیقه از وقت شما را می گیرد، اما بیشتر از دو ساعت تماشای معمولی گوش را تمرین می دهد، چون هر بار هدف مشخصی دارید.
مرحلهٔ اول: بدون هیچ زیرنویسی. پنج دقیقه ببینید و فقط یادداشت کنید چه فهمیدید: مکان، آدم ها و ماجرا. اگر خیلی کم بود، اشکال ندارد؛ هدف همین سنجیدن است.
مرحلهٔ دوم: با زیرنویس انگلیسی. همان پنج دقیقه را دوباره ببینید، جمله هایی را که قبلاً نفهمیدید پیدا کنید و ببینید مشکل کجا بود: کلمهٔ ناآشنا، سرعت یا لهجه؟
مرحلهٔ سوم: دوباره بدون زیرنویس، با تکرار. این بار جمله ها را با فاصلهٔ کوتاه تکرار کنید و بعد یک پاراگراف دربارهٔ صحنه بگویید. اگر کسی نگاهتان می کند، بگویید دارید برای آیلتس تمرین می کنید؛ خنده اش را بعد می بینید، نمره اش را روز آزمون.
اگر می خواهید اسپیکینگ را هم قوی کنید، بعد از هر صحنه سه جمله دربارهٔ آنچه دیده اید بگویید و ضبط کنید. بار اول فقط رویداد را تعریف کنید، بار دوم نظرتان را بگویید و بار سوم مقایسه کنید: «این صحنه مرا یاد چه چیزی می اندازد؟» این سه سطح تقریباً همان چیزی است که در سه بخش اسپیکینگ، از سؤال های شخصی تا بحث کلی تر، از شما می خواهند.
پیشنهاد من این است که هفته ای سه جلسهٔ بیست دقیقه ای بگذارید و هر جلسه یک فیلم متفاوت را سه مرحله ای ببینید. بعد از یک ماه، همان صحنهٔ اول را دوباره ببینید؛ فاصلهٔ فهمیدن آن روز با امروز، بهترین دلیل ادامه دادن است.