کاربرد واتراستاپ چیست؟

نشتی در سازه های بتنی معمولاً از خود بتن شروع نمی شود درزهای اجرایی، محل قطع بتن ریزی و درزهای انبساطی از نقاطی هستند که آب راحت تر می تواند از آن ها عبور کند. واتراستاپ برای آب بندی همین نقاط استفاده می شود. این نوار داخل یا در سطح خارجی درز قرار می گیرد و مسیر مستقیم نفوذ آب را قطع می کند. به همین دلیل استفاده از واتراستاپ در مخازن آب، استخرها، تصفیه خانه ها، کانال ها، سدها، تونل ها، فونداسیون ها و سازه های زیرزمینی رایج است.

واتراستاپ ها فقط یک مدل ندارند و انتخاب آن ها به نوع درز، محل نصب، میزان حرکت سازه و شرایط تماس با آب بستگی دارد. بتن کاور نیز برای این نیازها واتراستاپ های PVC تخت E، حفره دار O، کف خواب EF و OF و همچنین واتراستاپ های هیدروفیلی و بنتونیتی را عرضه می کند.

واتراستاپ چیست و در چه قسمت هایی استفاده می شود؟

واتراستاپ یک نوار آب بند است که در محل درزهای بتن نصب می شود. وقتی بتن ریزی در دو مرحله انجام می شود، مرز بین بتن قدیمی و بتن جدید می تواند به مسیر نفوذ آب تبدیل شود. این شرایط معمولاً در محل اتصال کف و دیوار مخازن، دیوارهای بتنی بلند، فونداسیون ها و سازه های زیرزمینی دیده می شود. در چنین نقاطی واتراستاپ قبل از تکمیل بتن ریزی در مسیر درز قرار می گیرد. پس از سخت شدن بتن، نوار درون مقطع باقی می ماند و مانع عبور مستقیم آب می شود.

مهم ترین کاربردهای واتراستاپ شامل این موارد است: مخازن آب و فاضلاب، استخرها و حوضچه ها، تصفیه خانه ها، سد و کانال های انتقال آب، تونل و سازه های زیرزمینی، فونداسیون ها و دیوارهای حائل و درزهای اجرایی و انبساطی سازه های بتنی. بنابراین واتراستاپ با پوشش آب بند سطحی تفاوت دارد. پوشش روی سطح بتن اجرا می شود اما واتراستاپ برای کنترل نفوذ آب از محل درز طراحی شده است.

انواع واتراستاپ چه تفاوتی با هم دارند؟

انتخاب نوع واتراستاپ بیشتر به ثابت یا متحرک بودن درز و محل قرارگیری آن بستگی دارد. یکی از رایج ترین انواع، واتراستاپ PVC تخت است. مدل هایی مانند واتراستاپ تخت E بتن کاور برای درزهای اجرایی و محل هایی مناسب هستند که حرکت زیادی در دو طرف درز پیش بینی نمی شود.

برای درزهای انبساطی یا نقاطی که احتمال حرکت نسبی دو بخش بتن وجود دارد، واتراستاپ حفره دار گزینه مناسب تری است. واتراستاپ O بتن کاور در قسمت مرکزی خود حفره طولی دارد. این بخش امکان تغییر شکل بیشتری به نوار می دهد و به همین دلیل برای درزهای متحرک و انبساطی استفاده می شود.

واتراستاپ های EF و OF از نوع کف خواب هستند. این محصولات در سطح خارجی عضو بتنی قرار می گیرند و بیشتر برای کف سازه یا محل هایی استفاده می شوند که نصب واتراستاپ داخلی مناسب نیست. EF مدل تخت کف خواب و OF مدل حفره دار کف خواب است.

گروه دیگر واتراستاپ هیدروفیلی است. این نوار پس از تماس با آب متورم می شود و با افزایش حجم خود فضای اطراف درز را پر می کند. کاربرد آن بیشتر در درزهای اجرایی، محل قطع بتن ریزی و اطراف بعضی نفوذی ها و لوله هاست.

واتراستاپ بنتونیتی نیز بر اساس همین اصل عمل می کند و در تماس با آب منبسط می شود. انتخاب میان PVC، هیدروفیلی و بنتونیتی باید بر اساس شرایط واقعی پروژه انجام شود و نمی توان یکی را برای تمام درزها جایگزین دیگری کرد.

واتراستاپ چگونه نصب می شود؟

نصب واتراستاپ تقریباً به اندازه انتخاب نوع آن اهمیت دارد. اگر نوار هنگام بتن ریزی جابه جا، تاخورده یا از محور درز خارج شود، مسیر آب بندی ناقص می شود.

در واتراستاپ PVC باید نوار قبل از بتن ریزی به آرماتورها متصل و در موقعیت مشخص ثابت شود. در مدل های داخلی معمولاً قسمتی از واتراستاپ در بتن مرحله اول قرار می گیرد و بخش دیگر برای بتن ریزی مرحله بعد باقی می ماند. اطراف نوار باید به خوبی با بتن پر و متراکم شود. باقی ماندن حفره و کرموشدگی کنار واتراستاپ می تواند مسیر دیگری برای نفوذ آب ایجاد کند حتی اگر خود نوار کاملاً سالم باشد. اتصال دو قطعه واتراستاپ نیز باید بدون قطع شدن مسیر آب بندی انجام شود. در واتراستاپ های PVC معمولاً از اتصال حرارتی یا روش اتصال تعیین شده توسط تولیدکننده استفاده می شود.

روش نصب واتراستاپ هیدروفیلی متفاوت است. سطح بتن باید تمیز و فاقد گردوغبار، چربی و قسمت های سست باشد. سپس نوار با چسب مناسب و در صورت نیاز با مهار مکانیکی روی سطح ثابت می شود. این نوار نباید قبل از بتن ریزی مدت زیادی در معرض آب قرار بگیرد زیرا تورم زودهنگام می تواند عملکرد آن را مختل کند.

برای هر پروژه چه نوع واتراستاپی انتخاب کنیم؟

اولین معیار انتخاب، نوع درز است. اگر درز اجرایی ثابت باشد، واتراستاپ تخت می تواند گزینه مناسبی باشد. اگر درز برای حرکت سازه طراحی شده، باید به سراغ پروفیل حفره دار رفت. برای نصب خارجی در کف نیز واتراستاپ های کف خواب بررسی می شوند.

شرایط کلی انتخاب را می توان به این شکل در نظر گرفت:

• درز اجرایی ثابت: واتراستاپ تخت E
• درز انبساطی یا متحرک: واتراستاپ حفره دار O
• اجرای کف خواب در درز ثابت: واتراستاپ EF
• اجرای کف خواب در درز متحرک: واتراستاپ OF
• درز اجرایی و نقاط محدود: واتراستاپ هیدروفیلی یا بنتونیتی

البته این تقسیم بندی به تنهایی کافی نیست. ضخامت دیوار یا کف، فشار آب، میزان حرکت درز، تراکم آرماتور و امکان نصب نیز باید بررسی شوند.

عرض بیشتر واتراستاپ هم همیشه به معنی عملکرد بهتر نیست. اگر نوار نسبت به ضخامت عضو بیش از حد بزرگ باشد، فضای کافی برای بتن ریزی و تراکم مناسب اطراف آن باقی نمی ماند. در مقابل برای برخی سازه ها با فشار آب بیشتر ممکن است پروفیل قوی تر یا ابعاد متفاوت نیاز باشد.

به همین دلیل هنگام خرید واتراستاپ بهتر است اطلاعات پروژه شامل نوع درز، ضخامت مقطع، داخلی یا خارجی بودن محل نصب و میزان حرکت احتمالی درز مشخص باشد و سپس مدل مناسب انتخاب شود.

نتیجه گیری

کاربرد واتراستاپ، جلوگیری از نفوذ آب از محل درزهای سازه بتنی است. این درز می تواند محل توقف بتن ریزی، اتصال کف و دیوار یا یک درز انبساطی باشد. تفاوت شرایط این نقاط باعث شده انواع مختلفی از واتراستاپ تولید شود و یک مدل برای تمام پروژه ها مناسب نباشد. در محصولات بتن کاور واتراستاپ های E و O برای نصب داخلی، EF و OF برای اجرای کف خواب و واتراستاپ های هیدروفیلی و بنتونیتی برای روش های دیگر آب بندی درز در دسترس هستند.

برای انتخاب واتراستاپ بهتر است ابتدا نوع درز، میزان حرکت، ضخامت مقطع و شرایط تماس با آب بررسی شود. اجرای صحیح نیز به همان اندازه اهمیت دارد چون حتی واتراستاپ مناسب، اگر جابه جا شود یا بتن اطراف آن به درستی متراکم نشود نمی تواند آب بندی مورد انتظار را ایجاد کند.